Co to jest ROE?
ROE to zysk netto spółki podzielony przez kapitał własny. Wzór, dlaczego skup akcji potrafi podbić ROE ponad 100%, i realny przykład z liczbami.
ROE, czyli rentowność kapitału własnego, to zysk netto spółki podzielony przez jej kapitał własny, podany w procentach. Odpowiada na jedno pytanie: ile zysku wygenerowała spółka w danym okresie na każdą złotówkę czy dolara, jaką akcjonariusze mają w niej ulokowaną.
Zysk netto Apple w roku fiskalnym 2025 wyniósł 112,01 mld USD wobec 73,73 mld USD kapitału własnego na koniec okresu, co daje ROE na poziomie około 152%. Rok wcześniej wskaźnik był jeszcze wyższy, około 165%, bo kapitał własny był mniejszy.
Jak się go liczy
ROE = zysk netto / kapitał własny
Załóżmy, że spółka zarabia w roku 20 mln złotych przy 100 mln złotych kapitału własnego. Jej ROE wynosi 20%, czyli akcjonariusze odzyskali w formie zysku jedną piątą swojego wkładu w tym roku. Kapitał własny to to, co zostaje w bilansie po odjęciu wszystkich zobowiązań od wszystkich aktywów, więc spółka finansująca się głównie długiem ma z natury mniejszy mianownik - dlatego samego ROE nie da się czytać w oderwaniu od struktury finansowania.
Część analityków liczy ROE na kapitale średnim, czyli średniej ze stanu na początek i koniec okresu, a nie na samym stanie końcowym - argument jest taki, że zysk powstawał przez cały rok wobec bazy, która sama się zmieniała. Obie wersje są w użyciu, więc warto sprawdzić, którą cytuje dana liczba, zanim porówna się ją z inną spółką.
Przy spółce z GPW, która publikuje skonsolidowane sprawozdanie według MSSF, jest jeszcze jedna pułapka. Zarówno zysk netto, jak i kapitał własny są tam rozbite na część przypadającą akcjonariuszom jednostki dominującej i na udziały niekontrolujące, czyli część spółek zależnych należącą do innych właścicieli. ROE dla akcjonariusza liczy się z pierwszej części w obu miejscach wzoru. Jeśli dwa źródła podają dla tej samej spółki różne ROE, pierwsza rzecz do sprawdzenia to właśnie to, czy oba liczą je z tej samej części.
Przydatnym sposobem na rozbicie ROE na czynniki jest tak zwana analiza DuPont: marża zysku netto (zysk z każdej złotówki sprzedaży), rotacja aktywów (sprzedaż z każdej złotówki majątku) i dźwignia finansowa (majątek na złotówkę kapitału własnego). Dwie spółki mogą dojść do identycznego ROE zupełnie inną drogą - jedna dzięki wysokiej marży przy skromnej sprzedaży, druga dzięki niskiej marży przy mocno zadłużonym bilansie - a rozbicie na czynniki pokazuje, która droga stoi za konkretną liczbą.
Co to znaczy dla akcjonariusza
Rosnące ROE napędzane skupem akcji to inna historia niż rosnące ROE wynikające z tego, że biznes zarabia więcej na tej samej bazie kapitału - i te dwie sytuacje warto rozróżniać, zanim uzna się którąkolwiek za dowód poprawy jakości spółki. Zwrot z zaangażowanego kapitału (ROIC) odpowiada na pokrewne pytanie, kontrolując dokładnie ten efekt, bo liczy zysk wobec długu i kapitału własnego razem, nie samego kapitału własnego.
ROE nic też nie mówi o wycenie: spółka może mieć bardzo wysokie ROE i wciąż być wyceniona przez rynek z naddatkiem wobec tej rentowności, a to pytanie rozstrzyga dopiero wskaźnik C/Z razem z bilansem, na którym ROE jest zbudowane.
Spółka z ujemnym albo bliskim zeru kapitałem własnym, czyli skrajny efekt wieloletniego, mocnego skupu akcji, ma też bardzo mało poduszki na gorszy rok: kapitał własny amortyzuje słaby okres, zanim zaczną się problemy z kowenantami długu albo z wypłacalnością. W polskiej spółce akcyjnej głęboka strata ma też granicę prawną: gdy przekroczy sumę kapitału zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd musi zwołać walne zgromadzenie w sprawie dalszego istnienia spółki (art. 397 Kodeksu spółek handlowych). Dlatego stale wysokie ROE zbudowane głównie na kurczącym się kapitale własnym warto czytać razem z tym, ile z tego kapitału realnie oddano akcjonariuszom, a nie tylko z tym, jak szybko rósł sam wskaźnik.
Pytania i odpowiedzi
Ile powinien wynosić wskaźnik ROE?
Nie ma jednej liczby, bo ROE zależy od branży i od tego, ile długu ma spółka. Sensownym minimum jest koszt kapitału własnego, czyli stopa zwrotu, jakiej akcjonariusz oczekuje za ryzyko: w Polsce wychodzi się tu od rentowności obligacji skarbowych i dokłada premię za ryzyko akcji. ROE trwale poniżej tego poziomu oznacza, że spółka zarabia na kapitale akcjonariuszy mniej, niż mogliby zarobić gdzie indziej przy podobnym ryzyku.
Jak policzyć ROE spółki z GPW z jej raportu?
W skonsolidowanym sprawozdaniu weź zysk netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej i podziel go przez kapitał własny przypadający tym samym akcjonariuszom, najlepiej średni z początku i końca roku. Chodzi o to, żeby w liczniku i mianowniku nie mieszać udziałów niekontrolujących, czyli części spółek zależnych należącej do innych właścicieli. Przy raporcie kwartalnym zysk trzeba wziąć z ostatnich czterech kwartałów, a nie z jednego.
Co oznacza ujemny wskaźnik ROE?
Najczęściej to, że spółka miała w danym okresie stratę netto. Rzadziej ujemny jest mianownik, bo straty zjadły cały kapitał własny, i wtedy wskaźnik przestaje mieć sens nawet przy zysku. W Polsce taka sytuacja ma też skutek prawny: gdy strata przekroczy sumę kapitału zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd musi zwołać walne zgromadzenie, które decyduje o dalszym istnieniu spółki (art. 397 Kodeksu spółek handlowych).
Czy wysoki ROE oznacza, że akcje są tanie?
Nie. ROE mówi o rentowności kapitału własnego, a nie o cenie akcji. Spółka o bardzo wysokim ROE może być już w pełni wyceniona albo przewartościowana, jeśli kurs wyprzedził tę rentowność. O cenie mówi dopiero zestawienie ROE ze wskaźnikiem C/Z albo z ceną do wartości księgowej.
Dlaczego ROE Apple przekracza 100%?
Bo kapitał własny jest bardzo mały w stosunku do skali biznesu: lata skupu akcji własnych zmniejszyły go, nie zmieniając zysku. Dzielenie tego samego dużego zysku przez coraz mniejszy kapitał własny mechanicznie podbija ROE, nawet gdyby biznes nie rósł wcale.