Co to jest współczynnik beta?

Współczynnik beta mierzy, jak mocno kurs akcji reagował w przeszłości na ruchy całego rynku. Beta 1 znaczy, że akcje ruszały się razem z rynkiem, beta 1,5 że półtora raza mocniej, beta 0,5 że o połowę słabiej. To liczba o przeszłej wrażliwości kursu na rynek, a nie o jakości biznesu ani o tym, co kurs zrobi jutro.

Jak się ją liczy#

Beta = kowariancja zwrotów akcji i rynku / wariancja zwrotów rynku

W praktyce to nachylenie linii regresji, na której oś pozioma to stopy zwrotu indeksu, a pionowa stopy zwrotu akcji z tych samych tygodni albo miesięcy. Załóżmy, że w miesiącach, w których indeks rósł o 2%, akcje rosły średnio o 3%, a gdy indeks tracił 2%, akcje traciły 3%. Beta wynosi około 1,5.

Wynik zależy od trzech wyborów: indeksu, długości okresu i częstotliwości danych. Beta tej samej spółki policzona z dwóch lat danych tygodniowych i z pięciu lat danych miesięcznych potrafi różnić się o kilka dziesiątych. Dlatego różne źródła podają dla jednej spółki różne bety i żadne z nich się nie myli.

Realny przykład#

W 2025 roku Walgreens Boots Alliance zgodził się na przejęcie przez fundusz Sycamore Partners. W materiałach do walnego zgromadzenia, złożonych do amerykańskiego nadzoru 6 czerwca 2025 roku, doradca finansowy rady dyrektorów opisał, jak liczył koszt kapitału własnego spółki. Przyjął betę 1,30 na 14 lutego 2025 roku, czyli ostatni dzień notowań przed spekulacjami o transakcji, stopę wolną od ryzyka 4,5% z rentowności 10-letnich obligacji skarbowych USA i premię za ryzyko rynkowe 6%. Spółki nie podają własnej bety, więc materiały do przejęcia to jedno z niewielu sprawozdań, w których w ogóle się pojawia. Dokument nazywa ją betą prognozowaną: to szacunek modelu na przyszłość, a nie prosta regresja na przeszłych stopach zwrotu opisana wyżej.

Model CAPM składa to w jeden wzór: 4,5% + 1,30 × 6% = 12,3%. Tyle wyniósł koszt kapitału własnego, którym doradca dyskontował prognozowaną wartość akcji. Czyli beta wyższa od 1 o trzy dziesiąte podniosła wymaganą stopę zwrotu o 1,8 punktu procentowego ponad premię przeciętnej spółki, i to przełożyło się bezpośrednio na niższą wycenę.

Data ma tu znaczenie. Doradca wziął betę z dnia przed początkiem spekulacji. Od tego dnia kurs reagował na plotki o transakcji tak samo jak na rynek, więc beta liczona z tego okresu opisywałaby plotki. To dobra ilustracja, jak bardzo beta zależy od okresu, z którego ją policzono.

Jak ją czytać#

Beta mówi coś użytecznego o spółkach, które reagują na koniunkturę: producenci dóbr luksusowych, linie lotnicze i spółki technologiczne mają zwykle betę powyżej 1, spółki użyteczności publicznej i producenci żywności poniżej. W portfelu średnia beta pokazuje, jak portfel zachowa się przy dużym ruchu rynku.

Moim zdaniem beta jest bardziej narzędziem modelu niż opisem spółki. Mierzy tylko ten rodzaj ryzyka, który jest związany z rynkiem, i tylko tak, jak wyglądał w przeszłości. Spółka, która zmieniła model biznesu, zadłużenie albo wielkość, może mieć dziś zupełnie inną wrażliwość niż ta, którą pokazuje beta z ostatnich pięciu lat.

Na co uważać#

Beta ignoruje ryzyko specyficzne dla spółki: utratę dużego klienta, proces sądowy, zmianę regulacji. Niska beta nie oznacza bezpiecznej spółki, tylko spółkę, której kurs w przeszłości słabo reagował na rynek.

Druga pułapka to dźwignia. Zadłużenie podbija betę, bo zmiana wartości biznesu przekłada się mocniej na wartość akcji. Analitycy porównujący spółki o różnym zadłużeniu przeliczają więc betę na wersję bez długu i z powrotem.

Pojęcia powiązane#

Wartość przedsiębiorstwa to wynik wyceny, w której beta ustala stopę dyskontową. Kapitalizacja rynkowa mówi o skali spółki, która często idzie w parze z niższą betą. Gdzie model zdyskontowanych przepływów, w którym beta ustala stopę, łamie się najczęściej, opisujemy w tekście o modelu DCF.